General Motors Holden

AustraliŽ
 


●  Geschiedenis van Holden
●  Opkomst van Australische auto-industrie
●  Stopzetting van de productie
●  Modellen door de jaren heen
●  Typisch Australisch: de Ute

 
juli 2017
 

  


Het einde van een tijdperk

 
De aankondiging van een nieuw model Commodore door het Australische merk Holden is meer dan een doorsnee modelwisseling. Het bericht markeert het einde van een tijdperk. Niet langer worden de middenklassers van het merk in AustraliŽ zelf gemaakt. De fabrieken gaan dicht. De Commodore heeft geen eigen gezicht meer, maar is een aangepaste Opel Insignia en komt van elders. Net geen zeventig jaar heeft de Australische productie van auto's geduurd. De markt blijkt te klein voor eigen modellen.
Door de jaren heen heeft General Motors Holden een opmerkelijk modelaanbod gehad, met eigen modellen en auto's van andere merken. Telkens weer werd de vraag gesteld: ontwikkelen we zelf of benutten we de kwaliteiten van anderen? Het antwoord wisselde voortdurend. Vandaar dat we in het Holden-geschiedenisboek modellen tegenkomen van Opel, Vauxhall, Nissan, Toyota, Suzuki, Isuzu en Chevrolet. De nieuwe Commodore is aanleiding nog eens even stil te staan bij de geschiedenis. 

 


Eind 2013 maakt Holden-topman Mike Devereux bekend dat zijn bedrijf de handdoek in de ring moet gooien. Het is niet langer economisch verantwoord in eigen land auto's te bouwen. In 2017 is het afgelopen. Andere Australische autofabrieken - vestigingen van buitenlandse merken - zijn al gesloten. Ook aartsrivaal Ford heeft zijn Australische paradepaardje Falcon vervangen door modellen die het concern ook elders in de wereld aanbiedt. De aankondiging van Devereux komt na een moeilijke periode, waarbij Holden ook last had van de problemen van moederbedrijf General Motors in Amerika. Hij schrijft zijn klanten het volgende:

"As a valued Holden customer I wanted to personally contact you regarding the recent announcement that Holden will cease manufacturing in Australia in 2017. At this time all Holden vehicles will become fully imported. It has not been an easy time for Holden. I can honestly tell you that we considered every possible option in an effort to retain our Commodore and Cruze manufacturing operations in Australia. But in reality, it just didnít add up. As with every test weíve faced during our 100-plus-year history, we are determined to rise to the challenge and hold our position as the iconic automotive brand in Australia. So in short, Iím telling you that the Holden brand is here to stay".   

De toekomst gaat er dus anders uitzien. Hoe precies, is nog onduidelijker dan eerder gedacht. Wie had in 2013 voorzien dat General Motors zijn Europese tak (Opel/Vauxhall) van de hand zou doen en verkopen aan Peugeot? Een aanzienlijk deel van het Holden-aanbod anno 2017 bestaat uit modellen van Opel. Wat zullen hun opvolgers zijn? Vooruitblikken is lastiger dan terugkijken. Laten we het daarom maar houden bij het laatste.
 

Holden Commodore 2017: de laatste modellen van Australische bodem.

Aartsrivaal Ford stopte al eerder met de productie van de Australische Falcon.

Vlagvertoon en trots
In november 1948 verschijnt de eerste Holden, tevens de eerste in AustraliŽ ontwikkelde en gefabriceerde auto. Met veel vlagvertoon en trots schaart het land zich in de rij autoproducerende naties. De overheid heeft een belangrijke stimulerende rol gespeeld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is pijnlijk duidelijk geworden dat de afhankelijkheid van het buitenland voor transportmiddelen een land wel erg kwetsbaar maakt. Zeker als transport een belangrijke bijdrage levert aan de groei van de economie. De ontwikkeling van een eigen auto-industrie wordt alom aangemoedigd. General Motors, 's werelds grootste autobouwer, is al jaren actief op het continent. Het verkoopt auto's die zijn samengesteld uit de combinatie van een Amerikaans chassis met motor en een Australisch koetswerk.
Deze merkwaardige situatie is een gevolg van wetgeving. Tussen de twee wereldoorlogen is de import van complete auto's namelijk verboden. Holden is in die periode ťťn van de bekendste koetswerkbouwers. De faam van het bedrijf is al opgebouwd in de tijd dat paard-en-wagen nog alleenheersers waren op straat. Aanvankelijk maakt het bedrijf carrosserieŽn voor verschillende automerken, later wordt het de exclusieve leverancier voor General Motors. De samenwerking leidt uiteindelijk tot opname van het oude Australische merk in het GM-concern.
 

AustraliŽ's eerste eigen auto in ontwikkeling.

Voorspoedige jeugd
De eerste Holden, type 48/215, is een zescilinder met een inhoud van 2100 cc. De auto heeft een zelfdragend koetswerk en is met hulp van het Amerikaanse moederconcern ontwikkeld. Het model houdt het midden tussen een Amerikaanse en Britse sedan. De karakteristieken zijn aangepast aan de specifieke omstandigheden in dit werelddeel. In het eerste jaar worden er 112 verkocht. Dat lijkt weinig, maar de capaciteit van de fabriek is niet groter. Aan vraag geen gebrek. Er ontstaan lange wachtlijsten. AustraliŽrs zijn gecharmeerd van hun eigen auto. Tot de komst van de opvolger in 1953 worden er 120.000 gebouwd. Het woord 'opvolger' klinkt glansrijker dan de werkelijkheid is. De FJ is feitelijk niet meer dan een facelift. In 1957 verschijnt het tweede model, volledig vernieuwd en aangepast aan de tijd. Inmiddels is de jaarproductie gestegen tot 100.000. Het jonge merk kent een voorspoedige jeugd. Holden staat op de kaart. Om de paar jaar is er een modelwisseling. Hoewel Holden eigen modellen ontwikkelt, zijn stijlelementen van Chevrolet, Opel en Vauxhall te herkennen. De zescilinders krijgen in de jaren zestig gezelschap van V8's. Net als in Amerika wil GM jonge klanten aantrekken en introduceert sportieve versies. 

 

De presentatie van de eerste Holden door premier Ben Chiffley (links) en reclamemateriaal (rechts).

De FJ van 1953 is feitelijk een verfijning van het eerste model, herkenbaar aan een nieuwe grille.

Een brochuretekening van het model van 1953. 

De Ute ging mee in de ontwikkeling van de personenwagen waarvan hij was afgeleid. 

Nieuwe modelseries volgden. In 1962 kwam de miljoenste Holden van de band (rechts).

Modeljaar 1961 met duidelijk Amerikaanse stijlinvloeden, maar een maatje kleiner.

Een idyllische promotiefoto uit 1962.

Links een model uit 1963, rechts eentje van drie jaar later. 

Holden Kingswood 1968.

In 1969 ontwikkelde Holden een conceptcar, de Hurricane. De V8 had een inhoud van 5 liter.

Twee jaar later kwam deze GTR-X, gebaseerd op de techniek van de Torana.

De sportieve Monaro (1968) richt zich op jonge kopers, zoals de muscle cars dat in Amerika doen.

Foto's van de productie in die tijd. Links jaren '50, rechts jaren '70.


 


In AustraliŽ zelf ontwikkelde Holdens door de jaren heen.

Samenwerking
Het merk houdt een zelfstandige positie binnen General Motors, maar ontkomt niet aan internationale samenwerking. Die wordt met name in de jaren zeventig onder druk van de economische omstandigheden intensiever. Hetzelfde gebeurt in Europa, waar Vauxhall en Opel nauwer gaan samenwerken en later integreren tot ťťn bedrijf. Rationalisatie is het kernbegrip en strekt zich uit van onderzoek en ontwikkeling tot aan ontwerp en productie. Het is letterlijk te zien. De Holden VB Commodore die in 1978 verschijnt, lijkt als twee druppels water op onze Opel Rekord met een gewijzigde grille. Nu kan schijn gemakkelijk bedriegen, want onderhuids is wel degelijk sprake van aanpassingen voor de Australische markt, gebruikmakend van beschikbare techniek uit eigen huis. Zo is de cilinderinhoud relatief groot vergeleken met de wagens in ons werelddeel. Een grote middenklasser heeft standaard zes cilinders en de luxere modellen hebben een V8 onder de kap.
In de opvolgers van de VB zijn de Opels Omega en Senator te herkennen. Opvallend is echter, dat de gelijkenis in de loop der jaren weer afneemt. Het begint met een afwijkende grille en anders gevormde lampen, later krijgen ook hele koetswerkdelen een eigen vorm. De boven de Commodore gepositioneerde Kingswood, Statesman en Caprice houden in al die jaren hun eigen gezicht.  
 

In deze Holdens van de jaren '70 en begin '80 zijn duidelijk lijnen van een Opel te herkennen. 

Holden Commodore, jaargangen 1984 en 1988. 

De grote modellen bleven eigen ontwerpen. Links een model van 1971, rechts een van vijf jaar later.

Holden Calais van 1986 en 1988: een mengelmoes van Amerikaanse en Europese stijlelementen.

Voorbeelden uit de Commodore-reeks van 1993.

Weinig spraakmakend
De grote middenklassers hebben altijd het hart gevormd van het aanbod, maar net als elders in de wereld ontstaat ook vraag naar kleinere auto's. Holden springt daar in 1967 op in, bijna twintig jaar na introductie van zijn eerste auto. De start is weinig origineel en spraakmakend. De naam Torana mag dan afkomstig zijn van de aboriginals, de auto zelf is een Vauxhall Viva van de tweede generatie. Waar de Engelsen de voorkeur geven aan rechthoekige koplampen, passen ze down under ronde exemplaren toe. Het is een opstapje naar eigen modellen. Twee jaar later komt de Torana uit de eigen ontwikkelstudio's en fabrieken. Een snufje Vauxhall en Chevrolet zit er nog wel in, maar het totale product is typisch Australisch. Naam en aard zijn met elkaar in overeenstemming gebracht. In 1982 eindigt de reeks Torana-modellen, die overigens bij iedere modelwisseling weer een slagje groter werden. De drang tot rationalisering dringt ook in deze klasse door. De Camira neemt de plaats van de Torana in. Het is de GM-wereldauto J-Car, die wij kennen als Opel Ascona en die de Britten aanbieden als Vauxhall Cavalier. Een paar modelgeneraties later is sprake van de Vectra, die ook in AustraliŽ die naam draagt.
 

De eerste Torana is sprekend een Vauxhall Viva, later krijgt deze modelserie een eigen gezicht. 

De Torana 1972 was er ook op gericht jongeren aan te spreken. 

De Opel Asona / Vauxhall Cavalier en Opel / Vauxhall Vectra op z'n Australisch. 

Nog onorigineler
Met de groei van de Torana, ontstaat ruimte voor een kleiner model. Opnieuw valt de keuze op een wereldauto, de Gemini, afgeleid van de gelijknamige Isuzu uit Japan. Die is echter een kloon van de auto die bij ons bekend werd als het C-model van de Opel Kadett. In Engeland komt de wagen als Vauxhall Chevette op de markt en varianten staan ook als Chevrolet in de showrooms van GM-dealers in Noord- en Zuid-Amerika.
Kostenbesparing en doelmatigheid krijgen bij de opvolgers van de Gemini een heel andere invulling. Holden gaat een nauwe samenwerking aan met andere producenten in AustraliŽ, met name de Japanse merken. Van een eigen gezicht is dan geen sprake meer. De auto's hebben nog minder een eigen identiteit dan de Gemini. Er mag dan Holden op de neus staan, buitenstaanders herkennen er een Nissan Cherry en Sunny in of een Toyota Corolla. Deze vrijerij met de Australische Japanners heeft een politieke achtergrond. De samenwerking is een direct gevolg van het overheidsbeleid om de Australische markt te liberaliseren. Lange tijd golden hoge invoerrechten ter bescherming van de binnenlandse productie. Vandaar dat de Japanners er fabrieken neerzetten. Om de economie te stimuleren, komt de overheid met een ambitieus programma om de grenzen in enkele jaren tijd verder te openen. De fabrikanten worden min of meer gedwongen tot maximale binnenlandse samenwerking. En zo verschijnen, naast de middenklassers op Nissan- en Toyota-basis, ook nog de Holden Barina voor het onderste marktsegment en de Holden Apollo voor de hogere middenklasse als tweelingbroertjes van respectievelijk de Suzuki Swift en Toyota Camry.
 

De Gemini kwam van Isuzu en is afgeleid van de Europese Opel Kadett/Vauxhall Chevette.  

In de Holden Astra herkennen wij een Nissan, in de Apollo een Toyota. 

De Holden Barina kent vele gedaantes: links een kloon van de Suzuki Swift, rechts van de Opel Corsa. 

Begin deze eeuw plakken de AustraliŽrs het Barina-naamplaatje op een Chevrolet Aveo. 

Terug naar de moeder
In de jaren negentig eindigen de uitstapjes naar de Japans-Australische fabrikanten. De samenwerkingscontracten krijgen geen vervolg. Holden richt zich weer op het moederconcern General Motors. De Barina is niet langer een Suzuki Swift, maar voortaan een Opel Corsa. De Astra moet de Holden Nova, alias Toyota Corolla, snel doen vergeten en de Vectra is de opvolger van de Apollo. De banden met de Japanners worden overigens niet geheel doorgesneden. Net als Opel shopt Holden nog wel bij Isuzu voor de terreinwagen die wij kennen als Opel Frontera en de lichte pick-up die bij ons als Opel Campo is aangeboden. Korte tijd zijn ook nog terreinwagens en minibusjes van Suzuki als Holden verkocht, net als de fraaie Isuzu Piazza coupť!
 

Modellen van zo'n vijf jaar geleden: de Spark en Barina uit de Zuid-Koreaanse GM-fabrieken.  

De Holden Astra is er in AustraliŽ ook als sedan (rechts).

De laatste echte Australische auto's, Commodore en Caprice.

Dergelijke beelden zijn binnenkort verleden tijd.

Voorbij tijdperk 
Net als Ford haalt Holden de laatste jaren zijn auto's uit fabrieken in andere delen van de wereld. De globalisering is ook in AustraliŽ onontkoombaar. Voor kleinschalige productie is in de mondiale autowereld geen plaats meer. De Commodore was het laatste overblijfsel van een voorbij tijdperk. Zelfs de legendarische Ute moet plaatsmaken voor grotere pick-ups. Holden was in 1948 de eerste autoproducent van het land en in 2017 de laatste. De naam blijft bestaan, maar het is weinig meer dan een typeplaatje op een auto van elders.
 

Deze promotiefoto's uit vroeger tijden ademen onmiskenbaar de Australische sfeer uit. Deze is van 1963.

In 1977 werden de bestelwagens ook als vrijetijdsauto's gepromoot. 

 

 

Holden Ute door de jaren heen

Links: zestig jaar historie bijeengebracht. Rechts de eerste Ute van 1951.

De Ute heeft de voorzijde van een personenwagen en daarachter een open laadbak.

Medio jaren vijftig zag de Ute er zo uit. De modellen links en rechts verschillen licht aan de voorzijde.

Beelden van begin jaren zestig.

Modellen uit het midden van de jaren zestig.

Ute's van eind jaren zestig en jaren zeventig.

Naast bedrijfswagen werd de Ute ook steeds vaker gepresenteerd als vrijetijdsauto.

Modellen van de jaren zeventig en tachtig: een Ute-model had een lange levenscyclus.

Modellen van de jaren negentig.

De laatste jaren hebben de Ute's een sportiever karakter.

Foto's van de modellen in 2009.

De versies van 2013.

Binnenkort is het voorbij. De Ute gaat de geschiedenisboeken in.