Column
______________________________________________
 

 

 


 

 

Ondernemerschap

Afgelopen week las ik een boekje over Fastned, het bedrijf dat op 201 plaatsen langs onze snelwegen een net van snellaadstations voor elektrische auto’s aan het opzetten is. Ondanks het allerbelabberdste Engels van The Fastned Story (een typisch voorbeeld van translated Dutch in plaats van authentiek Engels), geschreven door Bart Lubbers, is het een boeiend verhaal. Het spreekwoordelijke jongensboek van mannen die het aandurven een investering van 200.000 euro per laadstation te doen terwijl het nog volstrekt onduidelijk is of je dat er ooit uit krijgt. Die onduidelijkheid geldt voor mij, niet voor hen. Zij zijn er zeker van dat ze een potentiële goudmijn hebben aangeboord. Zo zitten ondernemers in elkaar: overtuigd van het eigen succes. Natuurlijk is die overtuiging ergens op gebaseerd. Flair en een rotsvast geloof zijn niet genoeg. Een goed ondernemingsplan is onmisbaar. In dit geval bestaat dat uit allerlei berekeningen over de groei van het aantal elektrische auto’s in de komende jaren. Die auto’s moeten geladen worden en via snellaadstations onderweg is het probleem van de actieradius opgelost. De investeerders hebben een voorzichtige schatting gemaakt en zich niet rijker gerekend dan verantwoord is. De opmars van het elektrisch rijden is conservatief ingeschat. De rekensom bevat prognoses over de markt, de technologische ontwikkeling en de prijs van energie. De eerste jaren draait het bedrijf met verlies. Dat is ingecalculeerd. De jaren erna wordt dat ruimschoots goedgemaakt. Dat heet investeren. De kost gaat voor de baat. Dat is vooruitzien. Er is, als je het boekje leest, geen speld tussen te krijgen. Maar voor wie het ongekende optimisme niet direct overneemt, is de vraag of wel met alle mogelijke scenario’s rekening is gehouden. De economische en financiële crisis van 2008 heeft aangetoond dat niets zo moeilijk te voorspellen is als de toekomst. Daarom zit nu één op de drie huiseigenaren met een hypotheek die ‘onder water’ staat.
 


Dagelijks rijd ik langs één van die Fastned-stations. Ik heb er letterlijk nog nooit een auto zien staan. Bewijst dat het ongelijk van de initiatiefnemers? Zijn het toch verblinde enthousiastelingen met te weinig realiteitszin? Groeit het aantal elektrische auto’s volgens de prognoses? Wat gebeurt er als het overheidsbeleid – nooit een erg constante factor – plotseling wijzigt? Is de zakelijke rijder nog geïnteresseerd in stroom als de fiscus een andere bril op zet? En gaan de toekomstige generaties werkelijkheid voor duurzaamheid? Of zijn we niets beter dan de Amerikanen die nu met de lagere olieprijzen weer massaal voor de benzine verslindende pick-ups en SUV’s kiezen?

Het succes van ondernemerschap kent geen wetmatigheden. Facebook en Whats app hebben ons getoond dat je met rebelse moed en tegendraads denken de wereld kunt veranderen en daarmee schatrijk worden. Aan Henry Ford wordt toegeschreven dat hij gezegd zou hebben: als ik mensen zou hebben gevraagd wat ze wilden, hadden ze gezegd ‘een sneller paard’. De vingers gingen naar het voorhoofd toen hij begin vorige eeuw verklaarde een auto voor de gewone man als visioen te hebben. Hij werd er schatrijk mee, net als Bill Gates met zijn idee dat een personal computer op elk zakelijk bureau en in elk huishouden zou komen te staan. Daarmee vergeleken zijn de plannen van Fastned behoudend en zeer doordacht. (Terzijde: waarschijnlijk heeft Ford de aan hem toegedichte uitspraak nooit gedaan. Via historisch onderzoek is gebleken dat er geen enkele aanwijzing te vinden is waar of wanneer hij het gezegd of geschreven zou hebben.)

Dat is nou het mooie van ondernemerschap: een visie hebben en daar ondanks sceptische reacties volhardend in geloven en ermee aan de slag gaan. Dat is de drijfveer van succesvolle mensen in onze samenleving. Dat is de bron van hun succes en rijkdom. Tegelijkertijd staan er tegenover die prachtige succesverhalen evenzo vele – nee, veel talrijker – voorbeelden waarbij het geniale idee in de praktijk een luchtkasteel bleek te zijn. Hoeveel gaten in de markt bleken er achteraf helemaal niet te zijn?
De grens tussen geslaagd ondernemerschap en te fantastische toekomstbeelden is een hele dunne lijn. De autowereld laat mooie voorbeelden zien, met Henry Ford, Enzo Ferrari en Ferdinand Porsche aan de ene kant van de lijn en Preston Tucker, John DeLorean en Victor Muller aan de andere kant. De vraag is aan welke kant Fastned over een paar jaar staat. Ik gun de mannen dat er niet één, maar wel twee of drie auto’s hun accu’s aan het voltanken zijn met nieuwe elektriciteit als ik langs het laadstation rijd. Ik gun het de ondernemers, de mensen die durven vooruit te kijken en risico’s te nemen. Zonder hen zouden we niet verder komen.

14 januari 2015